Χέλμουτ Ραν "Der Boss"

Τον έλεγαν "Der Boss(σ.σ. το αφεντικό)" για την ηγετική φυσιογνωμία που έβγαζε στο γήπεδο και "Κανόνι απο το Έσεν" γα την εκτελεστική του ικανότητα. Ο Χέλμουτ Ράν έμεινε στην ιστορία του γερμανικού ποδοσφαίρου ως ο άνθρωπος που με το "χρυσό" γκολ του στον τελικό της Βέρνης έστεψε την Γερμανία Παγκόσμια Πρωταθλήτρια. 

Γεννήθηκε στις 16 Αυγούστου του 1929 στο Έσεν και ξεκίνησε την καριέρα του απο το 1938 έως το 1946 απο την SV Altenesen 1912, για να ακολουθήσει η SC Oelde 1919 το 1946 εως το 1950, ο πρώτος του σταθμός σε επίπεδο ανδρών και σημείωσε 52 γκολ στο τοπικό πρωτάθλημα.

Την περίοδο 1950-1951 πραγματοποίησε το μεγάλο άλμα για την Oberliga West με την Sportfreunde Katenberg με την οποία σε 30 αγώνες σημείωσε 7 τέρματα. Το όνομά του βρισκόταν ήδη στα μπλοκάκια των περισσότερων μεγάλων ομάδων της Oberliga West, καθώς η προηγούμενη σεζόν του στην Κάτενμπεργκ είχε δείξει ότι ήταν ένας ασυγκράτητος επιθετικός.

Ο Γκιόργκ  Μέλχες ιδρυτικό μέλος και το απόλυτο «αφεντικό» της Ροτ Βάις Έσεν, παράλληλα ομως  διατελούσε διευθυντικό στέλεχος στην τεχνική εταιρεία Didier-Kogag-Hinselmann, όπου ο νεαρός τότε Ραν εργαζόταν ως περιοδεύων πωλητής και οδηγός.

Διέκρινε αμέσως το σπάνιο ταλέντο του υπαλλήλου του και για να τον αποκτήσει από τη Σπορτφρόιντε Κάτερνμπεργκ, η Ροτ Βάις Έσεν χρειάστηκε να καταβάλει το ποσό των 7.000 γερμανικών μάρκων ένα πολύ σεβαστό ποσό για την εποχή του ερασιτεχνικού/ημι-επαγγελματικού ποδοσφαίρου της Δυτικής Γερμανίας.

Θα δικαιωθεί αφού μέχρι το 1959 που αγωνίστηκε, κέρδισε το Κύπελλο το 1953 κόντρα στην Αλεμάνια Άαχεν και το Πρωτάθλημα το 1955 και αγωνίστηκε σε 217 παιχνίδια πετυχαίνοντας 94 τέρματα. 

Μετά την κατάκτηση του Πρωταθλήματος Γερμανίας το 1955, η χρυσή ομάδα του Έσεν άρχισε σταδιακά να αποδυναμώνεται, ο σύλλογος δεν μπορούσε πλέον να πρωταγωνιστήσει στο κορυφαίο επίπεδο, γεγονός που περιόριζε τις φιλοδοξίες του Ραν.

Μετά το «Θαύμα της Βέρνης» το 1954 έγινε εθνικός ήρωας, κάτι που δυσκολεύτηκε πολύ να διαχειριστεί. Στο Έσεν βρισκόταν συνεχώς στο επίκεντρο της προσοχής, απέκτησε κακές παρέες και οδηγήθηκε σε σοβαρά προβλήματα με το αλκοόλ. Μάλιστα, το 1957 φυλακίστηκε για σύντομο χρονικό διάστημα λόγω οδήγησης υπό την επήρεια μέθης και αντίστασης κατά της αρχής, γεγονός που προκάλεσε μεγάλο σκάνδαλο.

Αν και ομάδες της Oberliga West (όπως η Σάλκε και η Ντόρτμουντ  θα τον ήθελαν στο δυναμικό τους, όμως οι συχνές νυχτερινές έξοδοι και το πρόσφατο σκάνδαλο της φυλάκισής του για οδήγηση υπό την επήρεια μέθης το 1957, είχαν κάνει πολλούς προπονητές και διοικήσεις της εποχής επιφυλακτικούς, τον θεωρούσαν «ωρολογιακή βόμβα» για τα αποδυτήρια.

Η Κολωνία, υπό την ηγεσία του πανίσχυρου προέδρου της Φραντς Κρέμερ, έψαχνε ένα μεγάλο όνομα για να κάνει το βήμα παραπάνω. Χησιμοποίησε ως «δόλωμα» τον αρχηγό της ομάδας και στενό φίλο του Ραν από την Εθνική ομάδα, Χανς Σέφερ. Ο ίδιος ο Ραν είχε δηλώσει αργότερα στην αυτοβιογραφία του:  «Ήθελα να βρεθώ σε ένα ουδέτερο έδαφος για να ζήσω, μακριά από την πίεση του Έσεν, και να αγωνιστώ σε μια ομάδα με υψηλότερες απαιτήσεις. Γι' αυτό ήρθα σε επαφή με τη μεγάλη ΦΚ Κολωνία».

Ο Κρέμερ του προσέφερε ένα εξαιρετικό οικονομικό πακέτο, σταθερή δουλειά (όπως όριζε το ημι-επαγγελματικό καθεστώς της εποχής) και ένα προστατευμένο περιβάλλον, κλείνοντας τη συμφωνία με συνοπτικές διαδικασίες προτού προλάβει άλλος σύλλογος να παρέμβει.

Σε 29 παιχνίδια πέτυχε 11 τέρματα και  κατάφερε να φτάσει μέχρι τον μεγάλο τελικό του Γερμανικού Πρωταθλήματος το 1960, όπου όμως η ομάδα του ηττήθηκε με 3-2 από το Αμβούργο. Δεν κατάφερε να αλλάξει τον έντονο τρόπο ζωής του ούτε στην Κολωνία, η  διοίκηση του συλλόγου τού επέβαλε αλλεπάλληλα πρόστιμα και τιμωρίες λόγω της εξωαγωνιστικής του συμπεριφοράς και των νυχτερινών του εξόδων. 

Το αποκορύφωμα ήρθε το βράδυ πριν από τον μεγάλο τελικό του Γερμανικού Πρωταθλήματος του 1960, όπου φέρεται να ξενύχτησε καταναλώνοντας αλκοόλ, γεγονός που εξόργισε τη διοίκηση της Κολωνίας (η ομάδα έχασε τελικά τον τίτλο με 3-2 από το Αμβούργο). 

Αν και στην Κολωνία έπαιζε ο στενός του φίλος, Χανς Σέφερ, δεν κατάφερε ποτέ να ενσωματωθεί πλήρως στο κλίμα του συλλόγου ούτε να δημιουργήσει φιλίες με τους υπόλοιπους συμπαίκτες του, νιώθοντας αποκομμένος.

Την ίδια ώρα που οι σχέσεις του με την Κολωνία ήταν τεταμένες, εμφανίστηκε η ολλανδική SC Enschede, που πρόσφερε στην Κολωνία το τεράστιο για την εποχή ποσό των 100.000 μάρκων, ενώ έδωσε στον ίδιο τον Ραν ένα άκρως δελεαστικό συμβόλαιο, προσφέροντάς του παράλληλα την ιδανική ευκαιρία να ξεφύγει οριστικά από την πίεση των γερμανικών ΜΜΕ.

Η Κολωνία δέχτηκε με ανακούφιση την πρόταση για να παραχωρήσει τον ιδιόρρυθμο σταρ, και ο Ραν έγινε ένας από τους πρώτους Γερμανούς ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν ως επαγγελματίες εκτός συνόρων.

Αγωνιστικά αναγεννήθηκε στα ολλανδικά γήπεδα, σε 69  εμφανίσεις πέτυχε το εντυπωσιακό νούμερο των 39 γκολ, αποδεικνύοντας ότι η εκτελεστική του δεινότητα παρέμενε αναλλοίωτη. Την σεζόν 1960–61, έκανε μια εκπληκτική πρώτη χρονιά, σημειώνοντας 14 γκολ σε 26 αγώνες και οδηγώντας την Ένσχεντε στην υψηλή 4η θέση του πρωταθλήματος.

Τις σεζόν 1961-62 και 1962-63, συνέχισε να αποτελεί τον ηγέτη της επίθεσης, σκοράροντας με συνέπεια και βοηθώντας την ομάδα να παραμείνει σταθερά στα υψηλά στρώματα της βαθμολογίας. Η ζωή του στο Ένσχεντε διέφερε ριζικά από την ταραχώδη καθημερινότητα στη Γερμανία, βρήκε την ηρεμία που τόσο απεγνωσμένα έψαχνε. 

Τα ολλανδικά ΜΜΕ δεν τον πίεζαν για το παρελθόν του ούτε ασχολούνταν με την προσωπική του ζωή, επιτρέποντάς του να συγκεντρωθεί αποκλειστικά στο ποδόσφαιρο. Οι Ολλανδοί οπαδοί τον λάτρεψαν. Παρά το γεγονός ότι η αντιπαλότητα μεταξύ των εθνικών ομάδων Γερμανίας και Ολλανδίας άρχισε να φουντώνει τις επόμενες δεκαετίες, η παρουσία ενός εν ενεργεία Παγκόσμιου Πρωταθλητή στο εγχώριο πρωτάθλημά τους αντιμετωπίστηκε με τεράστιο σεβασμό.

Το συμβόλαιό του ήταν πλήρως επαγγελματικό (κάτι που δεν ίσχυε ακόμα στη Γερμανία), γεγονός που του επέτρεψε να ζήσει μια άνετη ζωή και να βάλει τις βάσεις για τις μετέπειτα επιχειρηματικές του δραστηριότητες.

Το καλοκαίρι του 1963, με τη δημιουργία της επαγγελματικής Μπουντεσλίγκα στη Γερμανία, αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να επιστρέψει στην πατρίδα του. Η επιστροφή του έγινε για λογαριασμό της Meidericher SV, η οποία μετονομάστηκε αργότερα σε MSV Duisburg. Παρά την αναμφισβήτητη κλάση του και τις εξαιρετικές του σεζόν στην Ολλανδία, οι περισσότερες μεγάλες γερμανικές ομάδες που εξασφάλισαν συμμετοχή στην πρώτη σεζόν της Μπουντεσλίγκα (όπως η Κολωνία ή το Αμβούργο) τον έβλεπαν ως έναν «ποδοσφαιρικό βετεράνο» με δύσκολο χαρακτήρα. 

Τα παλαιότερα προβλήματά του με το αλκοόλ και τη δικαιοσύνη αποτελούσαν αποτρεπτικό παράγοντα για τους συλλόγους που ήθελαν να χτίσουν ένα νέο, απόλυτα επαγγελματικό προφίλ.  Ο προπονητής της Ντούισμπουργκ, ο θρυλικός Ρούντι Γκούτεντορφ πίστεψε ακράδαντα ότι η εμπειρία, η προσωπικότητα και η αύρα του Παγκόσμιου Πρωταθλητή ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόταν η νεανική και θεωρούμενη ως «αουτσάιντερ» ομάδα του. 

Ο Γκούτεντορφ τον προσέγγισε προσωπικά, του έδειξε απόλυτη εμπιστοσύνη και τον έπεισε ότι θα ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης των αποδυτηρίων. Η πόλη του Ντούισμπουργκ βρίσκεται στη βιομηχανική περιοχή του Ρουρ, σε απόσταση αναπνοής από το αγαπημένο του Έσεν. 

Η πρόταση αυτή αποτελούσε την ιδανική ευκαιρία να επιστρέψει κοντά στο σπίτι του, να αγωνιστεί στο κορυφαίο επίπεδο και να κλείσει την καριέρα του στη Γερμανία. Παρότι η Ντούισμπουργκ θεωρούνταν φαβορί για υποβιβασμό, με τον Ραν να ηγείται της επίθεσης, σημείωσε 8 γκολ σε 18 συμμετοχές, έκανε την απόλυτη έκπληξη και τερμάτισε στη 2η θέση (Φιναλίστ) του πρώτου ιστορικού πρωταθλήματος της Μπουντεσλίγκα (1963-64).

Εκεί, επίσης, έγραψε ιστορία καθώς έγινε ο πρώτος παίκτης που αποβλήθηκε ποτέ με κόκκινη κάρτα στην ιστορία της Μπουντεσλίγκα. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης χρονιάς του στην Ντούισμπουργκ, ο Ραν εμφάνισε πολύ σοβαρά και χρόνια προβλήματα στον αχίλλειο τένοντα.

Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης, αναγκάστηκε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση στον Αχίλλειο τένοντα προκειμένου να αποκατασταθεί η ζημιά. Όμως η καριέρα του ολοκληρώθηκε οριστικά εξαιτίας του αχίλλειου τένοντα το 1965 αν και είχε έναν παλαιότερο, επίμονο τραυματισμό στο γόνατο που τον ταλαιπωρούσε ήδη από την εποχή που έφυγε από το Έσεν (1959) και επηρέαζε σταδιακά την κινητικότητά του στα πόδια.

Συνειδητοποιώντας ότι το σώμα του δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στις σκληρές απαιτήσεις της νεοσύστατης Μπουντεσλίγκα, το καλοκαίρι του 1965 ανακοίνωσε επίσημα τον τερματισμό της ποδοσφαιρικής του καριέρας.

Το πιο εντυπωσιακό φλερτ με άλλη ομάδα δεν έγινε το 1951, αλλά λίγο πριν από το Μουντιάλ του 1954. Κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας της Ροτ Βάις Έσεν στη Νότια Αμερική, η Πενιαρόλ εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τον Ραν, που του κατέθεσε επίσημη πρόταση με ένα μυθικό οικονομικό συμβόλαιο για να μετακομίσει στη Λατινική Αμερική. Οι συζητήσεις προχώρησαν αρκετά, αλλά τελικά η μεταγραφή δεν ολοκληρώθηκε.

Επίσης το 1952 η Ρασίγκ Κλουμπ κατέθεσε μια εξαιρετικά δελεαστική οικονομική προσφορά. Ωστόσο, ο Ραν την απέρριψε προτιμώντας να παραμείνει στη Ροτ Βάις Έσεν, καθώς ήθελε να βρίσκεται κοντά στην οικογένειά του και να διεκδικήσει τη θέση του στην Εθνική Γερμανίας.

Στις 21 Νοεμβρίου του 1951 σε φιλικό παιχνίδι στην Κωνσταντινούπολη κόντρα στην Τουρκία έκανε ντεμπούτο.  Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954 αγωνίστηκε σε τέσσερα παιχνίδια πετυχαίνοντας τέσσερα τέρματα, 1 κόντρα σε Γιουγκοσλαβία και 3 απέναντι στην Ουγγαρία, 1 στην φάση των ομίλων και 2 απο τα οποία το τελευταίο ήταν και το νικητήριο που έδωσε στα "πάντσερ" τον παγκόσμιο τίτλο.

Η ειρωνεία ήταν ότι δεν είχε συμπεριληφθεί στην αρχική 22αδα απο τον Χερμπέγκερ, είχε ενοχληθεί από ορισμένες νωθρές εμφανίσεις του Ραν με την Εθνική ομάδα πριν από το Μουντιάλ, ενώ τον θεωρούσε έναν απρόβλεπτο παίκτη με τάσεις απειθαρχίας και αποφάσισε να μην τον συμπεριλάβει στην αποστολή

Βλέποντας ότι δεν υπολογίζεται για το Μουντιάλ, επιβιβάστηκε στο πλοίο με την ομάδα του, τη Ροτ Βάις Έσεν, για την προγραμματισμένη περιοδεία τους στη Λατινική Αμερική. Στο Μοντεβιδέο, έκανε μυθικά παιχνίδια, τα νέα για την εκπληκτική του φόρμα και την εξαιρετική του φυσική κατάσταση έφτασαν στα αυτιά του Χέρμπεργκερ μέσω τηλεγραφημάτων και ανταποκρίσεων.

Ο Γερμανός τεχνικός συνειδητοποίησε ότι χρειαζόταν αυτή την εκρηκτικότητα και τον δυναμισμό στην επίθεσή του. Εκμεταλλευόμενος έναν τραυματισμό της τελευταίας στιγμής στην ομάδα ή τη δυνατότητα αλλαγής, του έστειλε επείγον μήνυμα να αφήσει την περιοδεία και να πετάξει αμέσως για την Ελβετία

Τέσσερα χρόνια αργότερα στα γήπεδα της Σουηδίας αγωνίστηκε σε έξι παιχνίδια πετυχαίνοντας έξι τέρματα, 2 κόντρα στην Αργεντινή και απο 1 σε Σοβιετική Ένωση, Βόρειος Ιρλανδία, Γιουγκοσλαβία και Γαλλία στον μικρό τελικό.

Στις 27 Απριλίου του 1960 κόντρα στην Πορτογαλία στο Λουντβιγκσχάφεν ήταν η 40η και τελευταία συμμετοχή του πετυχαίνοντας 21 τέρματα. Υπήρξε πάντως κρούση για να να συμμετέχει και στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Χιλής το 1962 όμως ήταν υπέρβαρος ενώ το 1961 είχε φυλακιστεί αφού οδηγούσε σε κατάσταση μέθης.

Σαν κερασάκι στην τούρτα ήρθε και ένας τραυματισμός που ουσιαστικά έβαλε τέλος στις όποιες σκέψεις για επάνοδο στην εθνική ομάδα. Μαζί με τον αδελφό του, Χανς, άνοιξε μια μικρή επιχείρηση αγοράς, επισκευής και πώλησης μεταχειρισμένων αυτοκινήτων στο Άλτενεσεν, την περιοχή όπου είχε κάνει τα πρώτα του ποδοσφαιρικά βήματα. 

Ήταν γνωστός για το πηγαίο χιούμορ του, όταν ένας φίλος του τον ρώτησε πώς λειτουργεί η επιχείρησή του, απάντησε με το χαρακτηριστικό του στυλ: «Αγοράζω ένα αυτοκίνητο για 1.000 μάρκα και το πουλάω για 4.000 μάρκα και ζω από αυτό το 3% του κέρδους!».

Στα τελευταία χρόνια της επαγγελματικής του καριέρας, εργάστηκε ως εκπρόσωπος και διευθυντής πωλήσεων σε μια εταιρεία διαχείρισης και ανακύκλωσης μπάζων και δομικών υλικών. Από τη δεκαετία του 1980 και μετά απομονώθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, κουράστηκε να απαντά συνεχώς στις ίδιες ερωτήσεις για το πώς πέτυχε το θρυλικό γκολ του 1954.

Απέφευγε τις συνεντεύξεις, δεν πήγαινε σε τηλεοπτικές εκπομπές και πολλές φορές, όταν τον καλούσαν παλιοί συμπαίκτες ή δημοσιογράφοι, ζητούσε από τη σύζυγό του, Γκέρτι, να πει ότι λείπει. Περιορίστηκε στην οικογενειακή του ζωή, τη φροντίδα του κήπου του, τις βόλτες για να δει τα εγγόνια του να παίζουν ποδόσφαιρο και κάποιες σπάνιες επισκέψεις στην τοπική του αγαπημένη παμπ.

Στις 14 Αυγούστου του 2003 έφυγε απο την ζωή στο διαμέρισμά του στο Έσεν, μετά από μακρά και σοβαρή ασθένεια, δύο ημέρες πριν συμπληρώσει τα 74 χρόνια. Η κηδεία και η αποχαιρετιστήρια τελετή πραγματοποιήθηκαν στις 20 Αυγούστου 2003 στο Έσεν και έλαβαν χαρακτήρα εθνικού γεγονότος. Η νεκρώσιμος ακολουθία ψάλθηκε στον κατάμεστο ναό της Αγίας Ελισάβετ στο Έσεν, παρουσία περισσότερων από 500 επίσημων προσκεκλημένων από τον κόσμο της πολιτικής, του αθλητισμού και του πολιτισμού.

Η κηδεία του μεταδόθηκε ζωντανά από την κρατική τηλεόραση της Γερμανίας για περισσότερες από δύο ώρες, τιμή που σπάνια αποδίδεται σε αθλητές. Η σορός του τάφηκε στο κοιμητήριο Margarethenfriedhof στην περιοχή Φρόνχαουζεν του Έσεν, σε κοντινή απόσταση από την αγαπημένη του τοπική παμπ και το αθλητικό κέντρο που φέρει το όνομά του.

Η ταινία το "Das Wunder von Bern(Το θαύμα της Βέρνης)" του σκηνοθέτη Ζόνκε Βόρτμαν που προβλήθηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες τον Οκτώβριο του 2003 είναι αφιερωμένη στον Ραν, εστιάζει σε μεγάλο βαθμό στον χαρακτήρα του και στο ιστορικό του γκολ.

Στις 11 Ιουλίου 2004, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από τον τελικό του 1954, αποκαλύφθηκε ένας χάλκινος ανδριάντας του Χέλμουτ Ραν σε φυσικό μέγεθος της γλύπτριας Ίνκα Ουζομα. Το άγαλμα τον δείχνει τη στιγμή που σουτάρει για να πετύχει το νικητήριο γκολ και είναι τοποθετημένο στην πλατεία που ονομάστηκε προς τιμήν του Helmut-Rahn-Platz, έξω από το στάδιο της Ροτ Βάις Έσεν

Λόγω κατεδάφισης του παλιού σταδίου και ανέγερσης του νέου, ο ανδριάντας μετακινήθηκε προσωρινά. Επέστρεψε μόνιμα στη νέα της θέση έξω από τη δυτική κερκίδα και αποκαλύφθηκε για δεύτερη φορά στις 4 Ιουλίου 2014, ανήμερα της συμπλήρωσης ακριβώς 60 ετών από το «Θαύμα της Βέρνης».

Το 2010 στο δυτικό Έσεν προς τιμήν του η αθλητική εγκατάσταση πήρε το όνομά του, ενώ στο Οέλντε υπάρχει δρόμος με το όνομά του. Το 2018 ήταν απο τους πρώτους που εισήχθη στο γερμανικό Hall of Fame στο Ντόρτμουντ, εκεί όπου βρίσκεται και το αριστερό παπούτσι με το οποίο πέτυχε το νικητήριο γκολ στην Βέρνη